ÝB tarapyndan tassyklanan maldarçylyk tirkegleri: 2025-nji ýyl üçin laýyklyk boýunça gollanma

1. Esas: Esasy Gurluşyk we Taslama Ygtyýarlyklary (Geňeşiň Düzgünnamasy (ÝK) № 1/2005 we Täzelenmeler)

(Surat: Treýleriň aýratynlyklarynyň ýakyndan görkezilen jikme-jik suraty: taýmaýan pol örtügi, berk içki bölümler/ýan diwarlar, ýeterlik baş boşlugy we taýmaýan ýüzli gowy saklanan panduslar)

ÝB-niň mal tirkeglerine laýyklygynyň esasyny haýwanlary daşamak wagtynda goramak baradaky Geňeşiň 1/2005-nji ýyldaky Düzgünnamasy (ÝK) düzýär. Bu düzgün, soňraky üýtgetmeler, gollanma resminamalary we mümkin milli ýerine ýetiriş düzgünleri bilen kämilleşdirilip, tirkeg gurluşygy we dizaýny üçin berk minimal standartlary kesgitleýär. 2025-nji ýyla laýyklyk üçin esasy gepleşiksiz elementler aşakdakylary öz içine alýar:

Pol örtügi:Çygly ýa-da hapa bolanda-da, taýgak bolmamaly. Döşemelerde dyrnaklaryň zeperlenmeginiň öňüni almak bilen, ýeterlik suw akdyrylmasy gerek. Zyýany düzetmek üçin yzygiderli abatlaýyş işleri zerurdyr.

Içki gurluş:Bölekler we gapdal diwarlar haýwanlaryň daşalyş wagtynda, şol sanda tormozlama we burçlama wagtynda basyşyna çydamly bolup, ýykylmalaryň ýa-da şikeslenmeleriň öňüni almak üçin ýeterlik derejede berk bolmalydyr. Ýaralanmalaryň öňüni almak üçin ýiti çykyşlary bolmadyk tekiz ýüzler hökmanydyr. Içki bölünişler görnüşlere we sanlara esaslanyp, degişli bölüm ölçeglerini göz öňünde tutmalydyr.

Boý we giňişlik:Her bir haýwan üçin iň az giňişlik möçberi (görnüş, agram we käte görnüşi boýunça kesgitlenýär) berjaý edilmelidir. Köpçülik durmuşyň esasy bozulmagy we düzgünlere laýyk gelmezlikdir. Haýwanlaryň çäklendirmesiz tebigy duruşyny kabul etmegi üçin ýeterlik baş giňişligi gerek (şahly mallar ýaly görnüşlere mahsus zerurlyklary göz öňünde tutup).

Ýük ýüklemek/düşürmek üçin rampalar:Stressi we şikesleri azaltmak üçin dizaýn edilmelidir. Esasy talaplara taýmaýan ýüzler, degişli eňňit burçlary (ideal ýagdaýda 20 gradusdan ýokary däl), ýykylmagyň öňüni almak üçin gapdal goragy we zerur bolanda ýokarda/aşakda gözüň sowulmagynyň öňüni almak üçin desgalar girýär. Gidrawliki panduslar köplenç laýyklyga we howpsuzlyga kömek edýär.

Umumy tehniki hyzmat:Tirkeg gowy iş ýagdaýynda saklanmalydyr. Bu gurluşyň bitewiligini (poslama deşikleriniň ýoklugy, gowşak kebşirlenen tikişleriň ýoklugy), işleýän derwezeleriň/ýapgyçlaryň we pollaryň/bölekleriň bitewiligini öz içine alýar. Yzygiderli tehniki hyzmat barlaglarynyň geçirilýändigini subut edýän resminamalaryň bolmagy maslahat berilýär.

2. Dogry gurşawy üpjün etmek: Howa çalşygy, temperatura we suwaryş ulgamlary

(Surat: Treýleriň howa geçiriji ulgamynyň jikme-jik görnüşi - üçegiň howa geçirijilerini sazlap bolýan deşikler, gapdal howa girişleri, mümkin, güýçlendirilen mehaniki howa geçirijiler/wentylýatorlar we elýeterli içki suw nokatlary/içgiler)

Köplenç uzak syýahatlarda haýwanlaryň abadançylygy üçin tirkegiň içinde amatly mikroklimaty saklamak örän möhümdir. ÝB-niň düzgünleri aşakdaky aýratyn düzgünleri talap edýär:

Netijeli howa geçirijilik:Treýler ýolda ýeterlik derejede arassa howa üpjün etmeli, artykmaç ýylylygy, çyglylygy, ammiagy we CO2-ni aýyrmaly. Bu barada gürrüň edip bolmaz. Ulgamlar dürli daşarky şertlere uýgunlaşyp bilmelidir:

Tebigy howa geçirijilik:Üçegiň ýeterlik derejede sazlanyp bilýän howa çykaryş deşiklerini we gapdal howa girişlerini (köplenç howanyň haýwanlara gönüden-göni täsir etmeginiň öňüni almak üçin böwetler bilen) talap edýär. Taslama hereketsiz duranda-da howanyň akymyny üpjün etmelidir.

Mehaniki howa geçirijilik (barha möhüm):Doly ýapyk tirkegler ýa-da ekstremal temperaturalarda (yssy ÝA-DA sowuk) daşamak üçin, zerur howa alyş-çalyş nyrhlaryny kanagatlandyrmak üçin mehaniki ulgamlar (wentilýatorlar, mejbury howa) köplenç möhümdir. Bu ulgamlar tirkegiň kuwwaty üçin ýeterlik derejede ygtybarly we güýçli bolmalydyr. Wentilýasiýa netijeliligine has berk gözegçilik edilmegine garaşyň.

Temperatura gözegçiligi we täsirini azaltmak:Içki datçikleri heniz hemişe talap etmese-de (iň gowy tejribe we geljekki ugurlara üns berilse-de), düzgün ekstremal howa şertlerinden goramagy talap edýär. Bu aşakdaky ýaly bolýar:

Yssylyk stresiniň öňüni almak:Ýeterlik howa çalşygy (köplenç mehaniki zerurlyk), suw sepmek/püskürtmek ulgamlaryny ulanmak mümkinçiligi (ýatak örtügini suwa çümdürmezden), kölege döretmek mümkinçiligi we mümkin boldugyça günüň iň yssy wagtlarynda ulagdan gaça durmak.

Sowuk stresiň öňüni almak:Şemaldan, ýagyşdan we gardan goramak (meselem, ýapylýan gapdal paneller, ýelden gorag örtükleri), izolýasiýa üçin ýeterlik derejede gurak düşek örtügi we howanyň şemalyna sebäp bolmazdan, aşa çyglylygyň öňüni almak üçin howa geçirijiligi sazlamak mümkin.

Suwa elýeterlilik:Haýwanlara ýol uzynlygyna we görnüşlerine baglylykda degişli aralyklar bilen suw berilmelidir. Treýlerler muny ýeňilleşdirmek üçin enjamlaşdyrylmalydyr:

8 sagatdan köp dowam edýän syýahatlar üçin:Haýwanlara ýol dowamynda suw berilmelidir we zerur bolanda iýmitlendirilmelidir. Treýlerler üçin elýeterli suwaryş ulgamlary (içýänler) ýa-da gözegçilik postlarynda suwarmak üçin suwy howpsuz boşadyp bilmek mümkinçiligi gerek. Diňe suw daşamak ýeterlik däl; haýwanlar ony aňsatlyk bilen içip bilmelidirler.

24 sagatdan köp syýahatlar üçin:Tassyklanan Gözegçilik Postunda azyndan 24 sagatlap ýük düşürilmeli, dynç alynmaly, iýmitlendirilmeli we suwarylmaly. Treýleriň dizaýny bu desgalarda howpsuz ýük düşürmegi/gaýtadan ýüklemegi üpjün etmelidir.

3. Resminamalar, güwänama we tassyklama prosesi

(Surat: Sürüji/ulag müdiri resmi resminamalary gözden geçirýär: Ulagyň tassyklanma şahadatnamasy, nawigasiýa/hasaplama depderi enjamy, syýahat depderi we haýwanlaryň resminamalary, görünýän tirkeg nomer belgisi bilen birlikde.)

Laýyklyk diňe fiziki däl; ol şeýle hem tassyklanyp bilinýän resminamalar we resmi taýdan tassyklanma bilen baglanyşyklydyr. Esasy talaplar:

Görnüşiň tassyklanmagy we güwälendirilmegi:ÝB-niň içinde 65 km-den gowrak aralyga ýa-da agza döwletiň serhedinden geçýän islendik aralykda ulanylýan mal tirkegleri, adatça,Görnüşiň tassyklanmasyhususan-da haýwan daşaýjy hökmünde. Bu aşakdakylary öz içine alýar:

Ilkinji barlag:Treýleriň dizaýny we gurluşy tassyklanan edara (köplenç milli görnüşli tassyklama edarasy ýa-da bellenen tehniki hyzmat) tarapyndan kadalaşdyryjy talaplara (esasan hem 1/2005 Düzgünnamasynyň I goşundysynyň V baby) laýyklykda bahalandyrylýar.

Laýyklyk güwänamasy (CoC):Treýleriň ÝB-niň görnüşini tassyklaýan standartlara laýyk gelýändigini tassyklaýan barlagdan soň berilýär. Bu esasy resminamadyr.

Ulagyň tassyklanma şahadatnamasy (VAC):Milli häkimiýetler Kodeksiň esasynda, şol tirkeg üçin resmi VAC-ny, şol sanda onuň özboluşly tassyklama belgisini berýärler. Bu resminama ulagda bolmaly.

Yzygiderli tehniki barlaglar:Tassyklanan tirkegler hökman synagdan geçirilmelidirhökmany tehniki barlaglarresmi taýdan tassyklanan barlag edarasy tarapyndan azyndan her 3 ýylda bir gezek (ýa-da milli kanun tarapyndan talap edilýän bolsa, has ýygy-ýygydan) olaryň talaplara laýyk gelýändigini we ýol hereketine ýaramlydygyny üpjün etmek üçin. Degişli barlag hasabaty örän möhümdir.

Nawigasiýa ulgamy we syýahat ýazgylary:Esasan, daşaýjynyň (sürüjiniň/operatoryň) talaby bolsa-da, uzak ýollarda (> 8 sagat) ulanylýan tirkegler ygtyýarly edara tarapyndan tassyklanan hemra nawigasiýa ulgamy bilen enjamlaşdyrylmalydyr. Bu ulgam ýol wagtlaryny, duralgalary we resmi barlaglar üçin ugurlary hasaba alýar. Jikme-jik ýol ýazgylary saklanylmalydyr.

Gämidäki resminamalar:Ulag daşamak wagtynda ulag aşakdakylary götermeli:

Ulagyň tassyklanma şahadatnamasy (VAC).

Soňky tehniki barlagyň geçerli güwänamasy.

Syýahat günlügi (tamamlandy).

Haýwanlary daşamak üçin zerur bolan islendik resminama (meselem, Haýwanlary daşamak üçin şahadatnama, saglyk şahadatnamalary).

4. Minimumlardan daşary: Geljegiň üpjün edilmegi we abadançylygyň ýokarlandyrylmagy üçin iň gowy tejribeler

(Surat: Häzirki zaman ÝB maldarçylyk tirkegi, aýdyň abadançylyk üçin niýetlenen: şeffaf üçek panelleri arkaly bol tebigy yşyk, ýeterlik düşek örtügi, tebigy duruşa mümkinçilik berýän gowy dizaýn edilen diwar bölekleri we aňsatlyk bilen elýeterli awtomatiki içgi ulgamy.)

Minimal kanuny talaplary ýerine ýetirmek möhümdir, ýöne öňdengörüji operatorlar abadançylygy, abraýy we iş netijeliligini ýokarlandyrmak üçin laýyklykdan başga zatlara üns berýärler:

Ýokary abadançylyk aýratynlyklaryna ileri tutmak:

Ýokary derejeli howa geçirijilik:Temperatura/çyglylyk datçikleri we awtomatlaşdyrylan dolandyryş ulgamy bolan ösen, ygtybarly mehaniki howa geçirijilik ulgamlaryna maýa goýmak esasy talaplardan has öňe gidýär we ýylylyk stresiniň töwekgelçiligini ep-esli azaldýar.

Gowylandyrylan pol örtügi we düşek örtügi:Ýöriteleşdirilen ýumşak pol örtüklerini ýa-da çuň, siňdiriji, rahat düşek örtüklerini (meselem, köp agaç gyryndylaryny) ulanmak, açyk ýa-da az düşekli pollara garanyňda haýwanlaryň rahatlygyny, dartgynlygyny we arassaçylygyny ep-esli gowulandyrýar.

Optimal giňişlik rugsatnamasy:Kanuny minimal möçberden ýokary giňişlik bermek stressi, şikeslenme töwekgelçiligini azaldýar we tebigy ýatyp/dynç alyp barşyny üpjün edýär, gelende umumy ýagdaýy gowulandyrýar.

Elýeterli suwaryş ulgamlary:Ýolboýy elýeterli ygtybarly, az tehniki hyzmat talap edýän awtomatiki içgi gaplary suwuň hemişelik elýeterliligini üpjün edýär we "suw teklip etmek" üçin iň az talapdan has ýokarydyr.

Tebigy ýagtylyk we azaldylan ses:Şeffaf üçek panellerini öz içine alýan dizaýnlar içki gurşawy gowulandyrýar. Treýleriň özünden çykýan sesi (gyjyrdama we ş.m.) azaltmaga üns bermek dartgynlylygy azaldýar.

Raýatçylygyň abadançylygyna gönükdirilen sürüjilik okuwy:Düzgünlere laýyklyk sürüjä uly derejede baglydyr. Haýwanlary ýöriteleşdirilen usulda ulanmak, abadançylygyň ykrar edilmegi (kynçylyk alamatlary, gyzgynlyk stresi), pes stresli sürüş usullaryna we tirkeg ulgamlaryny (şemelelendirme, suwaryş) düşünmek üçin maýa goýmak iň möhümdir. Taýýarlanan sürüjiler siziň iň gowy düzgünlere laýyklyk baýlygyňyzdyr.

Proaktiw tehniki hyzmat we ýazgylary saklamak:Tirkeg üçin berk, resminamalaşdyrylan öňüni alyş tehniki hyzmat tertibini (gurluş, howa çalşygy, suwaryş ulgamlary, gidrawlika) ornaşdyrmak, näsazlyklaryň öňüni alýar we yzygiderli berjaý edilişini üpjün edýär. Sanly ýazgylar barha peýdaly bolýar.

Habardar bolmak:ÝB-niň düzgünleri we olaryň düşündirişi üýtgeşik bolup biler. Milli ygtyýarly edaralaryň (meselem, Beýik Britaniýa: APHA, Defra; Irlandiýa: DAFM; Fransiýa: DGAL), senagat birleşikleriniň (CLIT, UMTRI) we sosial üpjünçilik guramalarynyň täzelenmelerine abuna ýazylyň. Geljekde zerur bolup biljek içerki daşky gurşaw gözegçiligi ýaly talaplary öňünden görüň.

Netije:
2025-nji ýyl üçin ÝB-niň maldarçylyk tirkegleriniň talaplaryna laýyk gelmegini üpjün etmek üçin öňünden görülmeli we jikme-jik çemeleşme gerek. Bu diňe bir çäkli iş däl; bu siziň işiňiziň etik binýadyna we kanuny howpsuzlygyna maýa goýumdyr. Tirkegleriňiziň esasy gurluş, daşky gurşaw we resminama talaplaryna laýyk gelmegini häzir berk üpjün etmek bilen, gymmat bahaly bökdençliklerden, jerimelerden we abraýa zyýan ýetmeginiň öňüni alýarsyňyz. Mundan başga-da, minimal standartlardan geçýän iň gowy tejribeleri kabul etmek, siziň biznesiňizi haýwanlaryň abadançylygynda, netijeliligi ýokarlandyrmakda, ýitgileri azaltmakda we sarp edijileriň we söwda dükanlarynyň ýokary abadançylyk standartlaryna bolan artýan talaplaryny kanagatlandyrmakda öňdebaryjy hökmünde görkezýär. Barlagyň kemçilikleri ýüze çykarmagyny garaşmaň. Tirkegleriňizi şu gün 2025-nji ýylyň talaplaryna laýyklykda barlaň, tassyklanan barlagçylar bilen işleşiň we mallary daşamakda ajaýyplyga ygrarly boluň. Haýwanlaryňyz, siziň biznesiňiz we müşderileriňiz peýdasyny görerler. Tirkegleriňiziň ÝB tarapyndan tassyklanandygyny we öňdäki ýola taýýardygyny üpjün ediň.